Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów - został uhonorowany przez społeczność akademicką i miejską

Obchody upamiętniające generała Kazimierza Pułaskiego (1745-1779) odbyły się w 19 października 2026 roku w Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie.

- To ważny dzień dla Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, miasta i regionu – mówi p.o. Rektora UJD prof. dr hab. Bogusław Przywora. – Oddajemy cześć generałowi Kazimierzowi Pułaskiemu,  człowiekowi, który poświęcił swoje życie nie tylko dla wolności Polski, ale również Stanów Zjednoczonych Ameryki. Uroczystość wpisuje się w obchody niepodległości USA, ale również doskonale kształtuje i buduje tożsamość mieszkańców Częstochowy i regionu. Na lokalnym gruncie mamy liczne akcenty upamiętniające bohatera: szkołę i ulicę, której jest patronem, pomnik i tablice pamięci, mieszkańcy i turyści korzystają z tramwaju, który nosi dumnie imię generała. Warto zrobić coś jeszcze – przypomnieć tę ważną postać i szczycić się jej głębokimi związkami z miastem.

Podobnie o działalności bohatera i wadze jego dokonań wypowiadał się wiceprezydent Częstochowy dr Ryszard Stefaniak. Podkreślił nie tylko znaczenie żołnierza jako jednostki, ale zaznaczył jego niebagatelny wkład walce o wolność, a także w budowanie tożsamości i kształtowanie postaw obywatelskich.  

Rektorowi i wiceprezydentowi wtórowała obecna na uroczystości Natalia Wabersich, dyrektor ds. prasy i mediów Konsulatu Generalnego USA w Krakowie.

- Mam wrażenie, że działalność i osiągnięcia Kazimierza Pułaskiego pozostały troszkę w cieniu innej wielkiej postaci, która zapisała się w historię nie tylko Polski, ale również USA. Mam tutaj na myśli sylwetkę Tadeusza Kościuszki. Dlatego niezwykle ważny i cenny jest fakt, że społeczność Częstochowy i Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie przypominają wydarzenia sprzed blisko 250 lat wskrzeszając pamięć o dokonaniach generała Kazimierza Pułaskiego. Jego postać w historiografii amerykańskiej jest nadal żywa i nie sądzę, by dało się ją przecenić – zaznaczyła.

Podobnego zdania jest Tomasz Dobosz, dyrektor Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych im. gen. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie.

- Barwne życie generała oparte na patriotyzmie i umiłowaniu Ojczyzny to wspaniały wzór postaw i cnót, z którego mogą garściami czerpać uczniowie naszej szkoły – podkreślał. - Od lat współpracujemy z muzeum Pułaskiego w Warce. Stąd inicjatywa Miasta i Uczelni jest dla nas niezwykle ważna i motywująca do dalszego pogłębiania wiedzy dla społeczności szkoły o bohaterze, który pomaga w procesie wychowania.

…Obelisk…

Uroczystość miała podniosły charakter. W dostojny nastrój zgromadzonych w hallu rektorskim wprowadziły nie tylko słowa przemawiających, ale odśpiewano również hymny: Polski i Stanów Zjednoczonych Ameryki. W międzyczasie w wielu wypowiedziach przybliżono sylwetkę Kazimierza Pułaskiego streszczając jego biografię, dokonania, a także oddając tło historyczne epoki, w jakiej żył.  Kulminacyjnym punktem uroczystości stało się odsłonięcie obelisku poświęconego bohaterowi.  Aktu dokonali p.o. Rektora prof. Bogusław Przywora, wiceprezydent Częstochowy dr Ryszard Stefaniak oraz przedstawicielka Konsulatu USA Natalia Wabersich. Ceremonia miała uroczystą oprawę – asystowały poczty sztandarowe reprezentujące Miasto (Straż Miejska), Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych w Częstochowie oraz Uniwersytet. Organizatorzy przedsięwzięcia zadbali również o sygnały dźwiękowe – w podniosłej chwili odsłonięcia towarzyszył głos trąbki. Monument od dziś jest dostępny dla wszystkich, którzy chcą na własne oczy przekonać się jak wygląda. Znajduje się u zbiegu ulic Juliana Tuwima i Jerzego Waszyngtona (tuż w pobliżu siedziby Urzędu Miasta i Uniwersytetu). Fundatorem pamiątki jest Tadeusz Modliński (firma kamieniarska z Kielc). Dopełnieniem dostojnego wydarzenia jest posadzony z tej okazji klon (w pobliżu obelisku), który w tym kontekście występuje jako „drzewo pamięci”.

...Konkurs i debata...
Następnie uroczystość przeniosła się do auli „Auditorium Maximum”, gdzie rozstrzygnięto konkurs plastyczny zatytułowany „Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów” (zorganizowany przez Uniwersyteckie Centrum Kultury i Sztuki UJD). Po burzliwych debatach komisja konkursowa uznała, że najlepsza pracę zatytułowaną „Po obu stronach wolności” przygotowała Maja Szczypka (studentka IV roku kierunku Malarstwo Wydziału Sztuki UJD). Przyznano również wyróżnienia. Trafiły do: Juli Strzelec za pracę pt. „Pokój” (studentki kierunku malarskiego Collegium Medicum im. dr Władysława Biegańskiego UJD) oraz Kacpera Zenderowskiego autora pracy zatytułowanej „Pokój” (student filologii angielskiej Wydziału Humanistycznego UJD). Odnotujmy, że był to pierwszy w historii Uczelni konkurs, gdzie obok studentów Wydziału Sztuki wzięli udział również studenci innych wydziałów. W sumie napłynęło 50 prac wykonanych różnorodnymi technikami. Na wystawę prezentowaną w hallu rektorskim (dostępna do końca 2026) roku zakwalifikowano tylko 11.

Dopełnieniem wydarzenia stała się debata historyków reprezentujących Instytut Historii UJD oraz wywodzących się z zaprzyjaźnionych uczelni i jednostek naukowych. Na scenie „Auditorium Maximum” w różnorodnych kontekstach postać Kazimierza Pułaskiego zaprezentowali:  prof. dr hab. Dariusz Złotkowski (IH UJD), dr hab. Maciej Trąbski, prof. UJD (IH UJD), dr Bartosz Stuła (IH UJD), dr Paweł Krokosz (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie) oraz dr Adam Danilczyk (IH PAN). Panel prowadził dr Norbert Morawiec (IH UJD). Dyskusji przysłuchiwali się pracownicy i studenci UJD oraz młodzież z częstochowskich szkół.

Nim jednak doszło do refleksji naukowych, z krótkim programem artystycznym wystąpił chór Liceum Ogólnokształcącego im. C. K. Norwida w Częstochowie pod kierownictwem mgr Agaty Strzelczyk.

…Wystawy…

Uzupełniając warto dodać, że wydarzeniu towarzyszą dwie wystawy. Pierwsza pt. „Kazimierz Pułaski – bohater obu narodów” została przygotowana przez pracowników Biblioteki Uniwersyteckiej UJD. Składają się na nią publikacje, ryciny, medale i inne materiały, które pochodzą ze zbiorów książnicy. Uzupełniają ją eksponaty wypożyczone przez dyrekcję ZSME im. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie. Będzie dostępna przez dwa tygodnie. Druga ekspozycja zatytułowana „Freedom 250” została przygotowana przez Konsulat USA. Jest to nowoczesna, plenerowa ekspozycja prowadząca zwiedzających przez 250 lat historii Stanów Zjednoczonych. Wystawa nie jest klasycznym przeglądem wydarzeń historycznych. To spójna opowieść rozpoczynająca się pytaniem o znaczenie wolności, a kończąca refleksją nad przyszłością. Zwiedzający poznają historię narodzin amerykańskiej demokracji, Konstytucji i wartości, które ukształtowały państwo. Kolejne części pokazują Amerykę jako kraj innowacji, przedsiębiorczości oraz przełomów naukowych – od pionierów Dzikiego Zachodu po podbój kosmosu i współczesne technologie. Osobna część ekspozycji poświęcona jest kulturze, która od dziesięcioleci inspiruje cały świat – Hollywood, jazzowi, sportowi, wzornictwu oraz idei parków narodowych jako wspólnego dziedzictwa przyszłych pokoleń. Ważnym elementem wystawy jest także historia partnerstwa Polski i Stanów Zjednoczonych – od Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego, przez wkład Polonii, aż po współczesną współpracę w zakresie bezpieczeństwa, nauki, gospodarki i nowych technologii. Ekspozycję zamyka symboliczny panel „Letter to the Future”, zachęcający do refleksji nad odpowiedzialnością kolejnych pokoleń za wolność. Będzie dostępna przez dwa tygodnie.

…Przyszłość…

Nim przebrzmiały Obchody Dnia Pamięci gen. Kazimierza Pułaskiego, padły konkretne deklaracje i zapewnienia. Ze strony władz Uczelni planuje się pogłębienie badań nad działalnością bohatera obu narodów, a co za tym idzie, powołanie w niedalekiej przyszłości w strukturze Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie Centrum Naukowo-Badawczego im. gen. Kazimierza Pułaskiego. Ma ono służyć rozwojowi badań nad relacjami na linii Polska-USA, popularyzacji wspólnego dziedzictwa historycznego, a także badaniami nad Stanami Zjednoczonymi - jak podkreślono „z polskiej perspektywy badawczej”.

opr. i foto: Marek Makowski

Media o tym wydarzeniu:

- Radio Fiat