UJD o aktywności fizycznej bez barier. Wiedza w służbie zdrowia i wspólnoty

W kwietniowych odcinkach audycji „Chwila dla zdrowia” Radia FIAT rozmowa o ruchu stała się dyskusją o profilaktyce, samodzielności i integracji społecznej. Prof. dr hab. Jacek Wąsik z UJD oraz Beata Niemczyk-Bajor podkreślali, że odpowiednio dobrana aktywność może wspierać seniorów, osoby z niepełnosprawnościami i współpracę międzypokoleniową.

Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie jest obecny w debacie o zdrowiu nie tylko poprzez kształcenie i badania, lecz także poprzez udział ekspertów w rozmowach ważnych dla lokalnej społeczności. W kwietniowych odcinkach audycji „Chwila dla zdrowia” Radia FIAT tematem stała się aktywność fizyczna rozumiana szerzej niż ćwiczenia: jako element profilaktyki, jakości życia, sprawczości i budowania relacji.

Gośćmi Elżbiety Markowskiej był przedstawiciel UJD  prof. dr hab. Jacek Wąsik, dyrektor Instytutu Nauk o Kulturze Fizycznej Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, oraz Beata Niemczyk-Bajor, instruktorka Zumba Gold.

Ekspercki głos prof. Jacka Wąsika wniósł do rozmów perspektywę nauk o kulturze fizycznej. Profesor zwracał uwagę na znaczenie regularności, stopniowania wysiłku i dostosowania form ruchu do możliwości uczestników. Wskazywał, że aktywność fizyczna może wspierać nie tylko sprawność, lecz także samopoczucie, równowagę, pamięć ruchową, orientację w przestrzeni i dobrostan psychiczny. Zaznaczono jednocześnie, że w przypadku zawrotów głowy, duszności, zaburzeń równowagi lub innych niepokojących sygnałów warto skonsultować planowaną aktywność ze specjalistą.

W rozmowach powracała myśl, że największą barierą w powrocie do aktywności często nie jest sam wysiłek, lecz pierwszy krok: wyjście z domu, przełamanie obawy przed oceną, lęku przed bólem lub przekonania, że „to już nie dla mnie”. Podkreślono, że codzienny, spokojny ruch — spacer, wejście po schodach czy piesze wyjście po zakupy — może być początkiem trwałej zmiany.

Przykładem dostępnej formy aktywności była Zumba Gold, przedstawiona jako zajęcia prowadzone bez presji perfekcji i bez poczucia egzaminu. Uczestnicy mogą wykonywać ruch na miarę własnych możliwości, a grupa staje się miejscem spotkania, rozmowy i wzajemnego wsparcia. Ten społeczny wymiar ma szczególne znaczenie dla osób starszych, które dzięki aktywności grupowej mogą przełamywać samotność, odzyskiwać pewność siebie i wzmacniać poczucie uczestnictwa w życiu lokalnej wspólnoty.

Istotnym tematem była także aktywizacja osób z niepełnosprawnościami oraz osób z ograniczeniami sprawności. Rozmówcy podkreślali, że wsparcie nie powinno oznaczać nadmiernego wyręczania, lecz mądre towarzyszenie w odzyskiwaniu samodzielności i poczucia sprawczości. Odpowiednio dobrane formy ruchu, w tym adaptacyjne elementy sztuk walki niewymagające kontaktu ani rywalizacji, mogą wspierać koordynację, koncentrację, sprawność, dobrostan psychiczny i integrację społeczną. Kluczowe pozostają bezpieczeństwo, przygotowanie prowadzących i indywidualne podejście.

Audycje pokazały również potencjał współpracy Uniwersytetu z otoczeniem społecznym: organizacjami pacjenckimi, środowiskami senioralnymi, Amazonkami oraz osobami działającymi na rzecz zdrowia publicznego. Jednym z możliwych kierunków są inicjatywy sportowo-rekreacyjne dostosowane do możliwości uczestników, w tym Spartakiada oparta na zasadzie włączającej, łagodnej rywalizacji. Ważne miejsce w takich działaniach mogliby zająć studenci UJD, wnosząc energię, wiedzę i świeże spojrzenie, a jednocześnie ucząc się od osób starszych i osób z doświadczeniem choroby lub niepełnosprawności.

UJD, poprzez Instytut Nauk o Kulturze Fizycznej oraz kierunki prowadzone w Collegium Medicum UJD, w tym wychowanie fizyczne, ma istotny potencjał w rozwijaniu lokalnych działań z zakresu edukacji zdrowotnej, profilaktyki i aktywizacji ruchowej. „Chwila dla zdrowia” pokazała, że nauka, praktyka i społeczna wrażliwość mogą spotykać się w jednym celu: poprawie jakości życia mieszkańców regionu i budowaniu wspólnoty, w której aktywność fizyczna staje się dostępna dla jak najszerszego grona odbiorców.

Ramka informacyjna „O audycjach”

Cykl: „Chwila dla zdrowia”
Nadawca: Radio FIAT
Prowadzenie: Elżbieta Markowska

Odcinek #26
Temat: aktywność fizyczna, Zumba Gold, pierwszy krok do ruchu, profilaktyka, seniorzy i integracja międzypokoleniowa.
Goście: prof. dr hab. Jacek Wąsik, dyrektor Instytutu Nauk o Kulturze Fizycznej UJD; Beata Niemczyk-Bajor, instruktorka Zumba Gold.
Link

Odcinek #27
Temat: aktywizacja osób z niepełnosprawnościami, jakość życia, odpowiednio dobrane formy ruchu oraz możliwe kierunki współpracy środowiska akademickiego z organizacjami społecznymi i pacjenckimi.
Gość: prof. dr hab. Jacek Wąsik, dyrektor Instytutu Nauk o Kulturze Fizycznej UJD.
Link

opr. Adam Polański