Prof. Hanna Suchocka: Umiem milczeć w wielu językach

Być wykładowcą akademickim docenionym godnościami doktora honoris causa znanych w świecie uczelni, doskonałym znawcą prawa, premierem RP, szefem resortu sprawiedliwości, ambasadorem RP, a do tego mieć kontakty z papieżami (i to aż z trzema!) – trzeba przyznać, że tak bogaty życiorys starczyłby na wiele biografii… Tymczasem właśnie takim dossier i to jeszcze znacznie obszerniejszym szczyci się prof. Hanna Suchocka, która chętnie opowiadała słuchaczom zgromadzonym w auli Wydziału Prawa i Ekonomii UJD o swoich doświadczeniach przekonując, że chociaż służba dyplomatyczna to trudna praca, to jednak warto dążyć do realizacji marzeń i ambicji… 

Spotkanie z dr hab. Hanną Suchocką, prof. UAM odbyło się w ramach realizowanego przez pracowników Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie  cyklu „Wykłady u Długosza” (22 kwietnia 2026 roku). Tym razem z uwagi na ogromny dorobek prelegentki oraz możliwość poruszenia wielu kwestii zdecydowano, że spotkanie zostanie zatytułowane „Ambasador u trzech papieży” – tak by bardziej skoncentrować się na służbie dyplomatycznej, którą pani profesor pełniła w Stolicy Apostolskiej w latach 2001-2013.

- Dyplomata w przeciwieństwie do polityków nie tworzy polityki – przekonywała już na początku spotkania dr hab. Hanna Suchocka, prof. UAM. – To zasadnicza różnica i jedna z najważniejszych zasad, którą powinien kierować się przedstawiciel państwa w służbie dyplomatycznej! Warto też przestrzegać innych prawideł. I tutaj na pierwszym miejscu jest umiejętność słuchania i powstrzymywania się od wygłaszania sądów: nie tylko radykalnych, ale w ogóle trzeba wiedzieć co się mówi. Nie zawsze jest to łatwe, nie zawsze się da, bo jesteśmy tylko ludźmi. Mogę jednak zapewnić, że po latach pracy w dyplomacji umiem milczeć w wielu językach…

W trakcie spotkania prof. Suchocka omówiła sprawy związane z uregulowaniem stosunków na linii Państwo Kościelne - Włochy (w okresie od 1870 roku, czyli już po zjednoczeniu Italii w jeden organizm). Odniosła się do specyfiki funkcjonowania Watykanu, który zajmując jedynie 44 hektary stał się jednocześnie spadkobiercą dawnego państwa papieży lokując swoje terytorium na obszarze stolicy Włoch. Krótko scharakteryzowała porozumienie, jakie Włochy zawarły z Watykanem (tzw. Traktaty Laterańskie zawarte w 1929 roku) i wiążące się z nimi postanowienia. Wreszcie odniosła się do specyfiki i odmienności funkcjonowania przedstawicielstw dyplomatycznych na terenie Rzymu: jednego dla spraw i kontaktów z Włochami oraz drugiego przy Stolicy Apostolskiej. Podkreśliła różnicę w oczekiwaniach i obowiązkach, które wiążą się ze służbą ludzi zatrudnionych w placówce akredytowanej przy Stolicy Apostolskiej.

- Papieże starają się wpływać na losy świata – wyjaśniała prof. Suchocka. – Sprzeciwiają się wojnom, nędzy, ubóstwu. Starają się pomagać migrantom.  Stąd nieustannie wzrasta rola dyplomacji wraz z pokładanymi w niej oczekiwaniach. Kolejne państwa otwierają swoje przedstawicielstwa przy Stolicy Apostolskiej. Łącznie już ponad 180 państw utrzymuje pełne relacje dyplomatyczne z Watykanem, chociaż ich siedziby mieszczą się na terenie de facto Rzymu.

Na koniec spotkania prof. Suchocka odpowiadała na pytania płynące z audytorium. Wspominała pontyfikat Jana Pawła II, Benedykta XVI oraz papieża Franciszka utrzymując, że najbliższe kontakty miała z Papieżem-Polakiem, którego znała już wcześniej, przed swoim przyjazdem na placówkę do Rzymu. Radziła też zgromadzonym na sali studentom i uczniom (goście z LO im. Traugutta), by nie ustawali w realizacji swoich marzeń. 

- Praca dyplomaty jest trudna i odpowiedzialna – zaznaczała. – Szczególnie teraz w dobie fake newsów, dynamicznie rozwijających się mediów społecznościowych, licznych wyzwań oraz konfliktów trzeba umieć się odnaleźć. Warto jednak próbować, bo praca w dyplomacji daje bardzo wiele satysfakcji, pozwala poznać innych ludzi daje możliwość zyskania nowych umiejętności.

Na koniec spotkania rozległy się brawa dla prelegentki, a p.o. Rektora UJD prof. Bogusław Przywora podziękował jej wręczając kwiaty od społeczności akademickiej. Dodajmy, że ukoronowaniem pobytu pani profesor w naszym Uniwersytecie stał się zadedykowany jej koncert, który odbył się w Filharmonii Częstochowskiej.  

Biogram:

Hanna Suchocka to jedna z najważniejszych postaci współczesnej historii Polski – prawniczka, polityczka i dyplomatka, która swoją wiedzą i doświadczeniem inspiruje kolejne pokolenia.

Prof. Hanna Suchocka jest absolwentką Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studiowała także w Nowym Jorku, Strasburgu i Heidelbergu. Wykładowca akademicki, m.in. w Uniwersytecie Georgetown w USA.
Od 1990 członek, następnie wiceprzewodnicząca oraz honorowa przewodnicząca Komisji Weneckiej „Demokracja przez Prawo”. Członek Papieskiej Akademii Nauk Społecznych. Członek grupy ekspertów (five eminent persons) ONZ ds. implementacji Deklaracji i Programu Działania Światowej Konferencji w Durbanie przeciwko Rasizmowi z 2001 r. Członek Klubu Madryckiego oraz World Law Foundation w Madrycie. W roku akademickim 2023/2024 objęła Katedrę im. Eugeniusza Kwiatkowskiego na Uniwersytecie Gdańskim.

W latach 1992 – 1993 premier, 1997 – 2000 Minister Sprawiedliwości RP, a od 2001 – 2013 Ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej. Autorka wielu prac i artykułów naukowych z zakresów prawa konstytucyjnego, prawa publicznego, organizacji państwa oraz praw człowieka i praw mniejszości.

opr. Marek Makowski
foto: Klaudia Żurawska