UJD na konferencji w Senacie RP „Polska rodzina 2046. Scenariusze zmian i ich konsekwencje dla systemu wsparcia, pracy socjalnej i usług społecznych”

W Senacie z inicjatywy Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej odbyła się konferencja pt. „Polska rodzina 2046. Scenariusze zmian i ich konsekwencje dla systemu wsparcia, pracy socjalnej i usług społecznych”. Konferencja została zorganizowana we współpracy z Uniwersytetem Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Akademią WSB w Dąbrowie Górniczej oraz Uniwersytetem Jana Długosza w Częstochowie – który był reprezentowany przez rektora prof. dr. hab. Bogusława Przyworę. Gościem specjalnym konferencji był ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Republiki Czeskiej w RP  Břetislav Dančák.

Senator Ryszard Majer, sekretarz komitetu naukowego konferencji, wskazał m.in.: „Na motto konferencji wybrałem zdanie św. Augustyna: Pokój domu jest uporządkowaną zgodą domowników. To zdanie, choć wyrasta z refleksji teologicznej, ma niezwykle aktualne znaczenie dla współczesnych nauk społecznych. Pokój domu nie oznacza jedynie ciszy, braku konfliktów czy formalnego współzamieszkiwania. Oznacza taki porządek relacji, w którym dziecko znajduje opiekę, osoba starsza nie zostaje opuszczona, dorosły bierze odpowiedzialność, a wspólnota domowa tworzy pierwszą szkołę solidarności. I w tym sensie w rozumieniu św. Augustyna rodzina jest czymś więcej niż kategorią demograficzną – jest pierwszą instytucją społeczną. To w niej dokonuje się reprodukcja biologiczna, kulturowa, emocjonalna, opiekuńcza całego społeczeństwa. Jeśli więc Polska doświadcza niskiej dzietności, starzenia się ludności, rozproszenia rodzin, samotności seniorów i przeciążenia opiekunów, to nie mamy do czynienia wyłącznie z problemem statystycznym. Tak naprawdę mamy do czynienia z pytaniem o zdolność społeczeństwa do zachowania elementarnego pokoju społecznego. I chciałbym, żebyśmy dzisiaj właśnie nad tym się zastanowili. Jak będzie wyglądała rodzina w perspektywie najbliższych 20 lat?

Doktor Mariola Mirowska, prof. Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie w swoim wystąpieniu: „Rodzina w polu pracy socjalnej: zmiana potrzeb, instrumentarium wsparcia i wyzwania instytucjonalne” – zaznaczyła , że współczesna pomoc socjalna wykracza poza pomoc materialną, koncentrując się na: wzmacnianiu samodzielności rodziny, przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu, aktywizacji społecznej i zawodowej jej członków, z uwzględnieniem ich zasobów i potencjału. W perspektywie 20 lat polska rodzina będzie funkcjonowała w warunkach starzenia się społeczeństwa, spadku liczby urodzeń, wzrostu liczby rodzin niepełnych, migracji zarobkowej, postępującej cyfryzacji życia społecznego, także za sprawą AI, zwiększonego znaczenia elastycznych form zatrudnienia i pracy zdalnej, narastania problemów psychicznych wynikających z samotności i przewlekłego stresu, a w przyszłości może się on nasilić. Zmienią się także potrzeby rodziny. Obecnie najczęstsze problemy, z jakimi mierzą się rodziny, to ubóstwo materialne, zadłużenie gospodarstw domowych, kryzysy wychowawcze, przemoc domowa, uzależnienia, rozłąka, konieczność opieki nad seniorami. Liczba pracowników socjalnych, którzy pomagają rodzinom w mierzeniu się z kryzysami, jest niewystarczająca i są oni nadmiernie obciążeni obowiązkami administracyjnymi, zwłaszcza w małych gminach.

W drugiej części konferencji odbyła się dyskusja panelowa z udziałem wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastiana Gajewskiego, parlamentarzystów, naukowców i ekspertów,  przedstawicieli samorządów wojewódzkich, regionalnych ośrodków polityki społecznej, centrów usług społecznych i ośrodków pomocy społecznej. Poruszano w niej kwestie dotyczące strategii na poziomie instytucji państwowych w celu przeciwdziałania zagrożeniom dla rodzin. Prof. Marek Rymsza z Uniwersytetu Warszawskiego zwrócił uwagę na potrzebę skoncentrowania sił w celu zapewnienia powszechnego dostępu do dobrej jakości usług publicznych. Wiceminister Gajewski podkreślił, że obecnie „mierzymy się z kłopotem skali”. W przypadku gmin liczących 5-6 tys. mieszkańców nie ma problemu z przystąpieniem do któregokolwiek programu rządowego, czy to budowy żłobka, czy sfinansowania opiekunów dziennych, programów senioralnych itd. „W tej skali wszystko się bilansuje i da zrealizować”. Przyznał jednak, że w przypadku małych gmin jest problem z dostępem do usług dla rodziny, i to nie tylko z powodów finansowych, ale i braku zasobów kadrowych. „To jest jedno z kluczowych wyzwań, z którymi musimy się mierzyć”

opr. dr Ryszard Majer, prof. UJD